Concreet:

- Ik pleit ervoor om eindelijk het werk van grondige en duidelijke ruimtelijke ordening af te maken. Naar analogie met het Nationaal Park Hoge Kempen moeten er grote landschapszones worden afgebakend waarin de ontwikkeling van een biodiverse ruimte prioritair is. Hierbij spelen natuurreservaten sensu stricto een belangrijke rol, maar de landbouwer moet opnieuw zijn rol als traditionele natuurbeheerder kunnen vervullen. Door het uitsluiten van bemesting en pesticidengebruik zal de productie verminderen, maar dit moet opgevangen worden door een herverdeling van de landbouwsubsidies en het invoeren van afkomstlabels, zodat de bewuste consument dit beleid in zijn aankopen kan ondersteunen.

- Er moet gelijktijdig werk gemaakt worden van duidelijke ruimtelijke afbakeningen van open ruimtes waar intensieve landbouw maximaal wordt geconcentreerd. We mogen de intensieve landbouw namelijk niet zomaar laten vallen. Deze industrie verschaft de overgrote meerderheid van het voedsel voor een steeds groeiende bevolking. Er moet evenwel steeds gekozen worden voor methodes met de laagste impact op het milieu. Daarbij denk ik aan stikstofemmissie-arme stallen, warmtekrachtkoppelingen voor tuinbouw en georganiseerde mestexport. De overheid moet ervoor zorgen dat deze alternatieven geen aderlating zijn voor de landbouwer. Zo worden deze investeringen zowel economisch duurzamer voor de landbouwer als beter voor het milieu. Door de subsidieregelingen aan te passen ontvangen alleen de bedrijven die deze investeringen willen (en kunnen) maken, een hogere subsidietoelage. Ook moeten omvormingspremies uitgekeerd worden vóór het betalen van de factuur. Dit moet een maximaal ondersteunend en stimulerend effect creëren voor de landbouwer.

- De afbakening moet zowel gebaseerd worden op intensief overleg tussen de betrokken partijen als op basis van de huidige potenties voor de maximale ontwikkeling van biodiverse landschappen en productieve landbouwzones.

- Het kan niet langer dat slechts 20% van de boeren 80% van de subsidies ontvangt. Hoeveel subsidies een landbouwer ontvangt, zou gekoppeld moeten worden aan de impact op het leefmilieu en de afgebakende zone waar de productie plaatsvindt. Landbouwers die kiezen voor biologische en ecologische landbouw, moeten meer ondersteund worden, en dit zowel voor de eenmalige omvorming van het bedrijf, als in de latere subsidietoekenning.

- Overtredingen op het vlak van bemesting en vervuiling moeten beter gecontroleerd en harder aangepakt worden. Hier staat vanzelfsprekend tegenover dat de wetgeving duidelijker en eenvoudiger moet worden. Bovendien zou systematische navolging van de normen beloond moeten worden door verlenging van de duur tussen controles en aangiften, zodat landbouwers niet verdrinken in papierwerk. Een analoog systeem zoals het bonus-malus punten systeem in de autoverzekeringssector kan hiervoor ingevoerd worden.

Hoe zou ik dit willen aanpakken?

- Er is nood aan een forse uitbreiding van flexibele zorgvormen, zowel residentieel als ambulant. Dit kan door vraaggestuurd te werken, door mensen een persoonlijk budget te geven dat ze naar eigen goeddunken kunnen besteden.

- Kleine ‘zorggroepen’ in instellingen moeten maximaal gestimuleerd worden, om de verpleegkundige en de zorgbehoevende zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen. Ook moeten we de mantelzorg door geëngageerde individuen stimuleren. Ik wil een gelijke tegemoetkoming voor thuiszorg en mantelzorg of zorg in een rusthuis. Bovendien moet deze meer aansluiten bij de reële kosten. Daarom wordt de tegemoetkoming significant verhoogd tot 250 euro per maand. Voor mensen die zwaar zorgbehoevend zijn, moet een maximumfactuur ingevoerd worden.

- De zorgverzekering wordt verder uitgebouwd als een publieke voorziening. De bijdragen hiervoor worden gekoppeld aan de financiële draagkracht van de zorgbehoevende en de rest is de taak van de overheid en de instellingen. De overheid moet zijn middelen uiteraard zo efficiënt mogelijk inzetten, maar besparen op onze zwakste medemensen is barbaars!

- Wie de thuiszorg waarneemt voor zorgbehoevende personen, heeft recht op een maandelijkse mantelzorgtoelage, ongeacht het inkomen van de zorgenverstrekkers, en ongeacht het feit of er een familiaal verband is tussen de zorgbehoevende en de zorgverstrekker.

In het milieudebat wordt al te vaak over het hoofd gezien dat deze crisis niet alleen gaat over het massaal verlies van biodiversiteit. Uiteraard is biodiversiteit op zich een zeer belangrijke economische grondstof. Maar het gaat verder: het ecosysteem biedt namelijk ontelbare diensten aan waarop onze ganse maatschappij is geschoeid. Deze diensten gaan van water- en voedselvoorziening over grondstoffen tot welzijn en gezondheid.

De milieucrisis bestaat uit vele facetten (zoals ontbossing, overbevissing, vervuiling en klimaatswijzigingen) met allemaal hetzelfde gevolg: de erosie van deze ‘ecosysteemdiensten’. Het staat vast dat een verarmd ecosysteem deze diensten veel slechter tot niet meer kan vervullen. Door ontbossing verliezen ecosystemen bijvoorbeeld hun waterhoudende capaciteit waardoor drinkwatervoorziening in het gedrang komt. Ontbossing en ondoordachte intensieve landbouw leidt ook tot erosie van de bodem waardoor de grond ongeschikt wordt voor landbouw. Overbevissing en vervuiling heeft het instorten van de voedselzekerheid van miljoenen mensen als gevolg. Snelle klimaatswijzigingen (die voor een belangrijk deel wordt veroorzaakt door ontbossing), vervuiling en ondoordachte irrigatie zetten deze, meest elementaire, levensvoorzieningen nog verder onder druk.

De milieucrisis is met andere woorden op wereldschaal één van de belangrijkste oorzaken van de armoedeproblematiek. Wie geen toegang heeft tot drinkbaar water of een verzekerde voedselproductie zal – ondanks alle inspanningen – steeds een ongelijke strijd voeren.

Men kan de gevolgen van de milieucrisis ook dichter bij huis voelen. Overbemesting heeft geleid tot vervuiling van het drinkwater. Noodzakelijkerwijs werden strenge bemestingsnormen ingevoerd die de concurrentiepositie van onze landbouw heeft verzwakt. Hetzelfde verhaal gaat op voor onze visserij. Overbevissing leidde tot de noodzakelijke quota. Gecombineerd met dure brandstofprijzen resulteerde dit in minder inkomsten en meer uitgaven, dus minder middelen om aangepaste, duurzame en concurrentiële vangstmethoden in te voeren. Ook welzijn, gezondheid en koopkracht komen in het gedrang. Denk maar aan fijn stof, minder open ruimte ter ontspanning, gifstoffen in de voedselketen (bijvoorbeeld PCB’s in vis, pesticiden in groenten…) en alsmaar duurder voedsel…

Daarom heb ik volgende strijdpunten:

• Iedereen moet de kans krijgen om zich een correct beeld te vormen van de verwevenheid van het milieu en de maatschappij. Daarom pleit ik voor meer en objectieve informatie vanaf het lager onderwijs en doorheen de hele schoolcarrière. Bovendien moet meer geïnvesteerd worden in onderzoek voor het vergaren van deze informatie en voor het ontwikkelen van duurzame methoden.

• De vrije markteconomie moet gekaderd worden binnen de grenzen van wat sociaal én ecologisch haalbaar is. Economische groei is immers fictief als deze de draagkracht van het leefmilieu overschrijdt. In het berekenen van economische groei moet met andere woorden rekening gehouden worden met de kosten van het vernietigen van de ecosysteemdiensten.

• In de geest van ‘Het Recht op Leven in Vrijheid en Veiligheid’ en het ‘Recht op voedsel’ moet men het voortouw nemen om het 31ste recht in te voeren in de Verklaring van de Universele Rechten van de Mens: ‘Ieder mens, alsook zijn nageslacht, heeft recht op een gezond en duurzaam leefmilieu’. Om dit afdwingbaar te maken, moeten overheden dit in een bindende wettekst gieten.

Kan dit zonder prijsstijgingen?

Hoewel er al enkele ‘groene’ maatregelen getroffen werden, missen ze veelal hun doel door onvoldoende koppeling aan alternatieven. De stijgende kosten van de producent worden namelijk meestal doorgerekend aan de consument. Dit systeem fnuikt de keuze van de consument voor milieuvriendelijke producten, wat op zijn beurt de producent niet stimuleert om milieuvriendelijk te produceren. Daarom pleit ik voor de koppeling van belastingen op milieuvervuilende producten met het oprichten van een gecentraliseerd fonds ter ondersteuning van milieuvriendelijke alternatieven. De ‘ecobelastingen’ worden met andere woorden gestort in een algemeen ‘eco-begrotingsfonds’ dat uitsluitend mag gebruikt worden ter ondersteuning van duurzame, ecologisch verantwoorde producten. Dit zou een ‘prijsinversie’ tot stand moeten brengen: duurzame producten worden gebracht op het prijsniveau van klassieke producten en omgekeerd, waardoor het algemene kostenplaatje hetzelfde blijft. Bovendien zou de producent eventueel ook een aanspraak kunnen maken voor de omvorming naar duurzame ecologische productie. In dit voorstel wordt het gebruik van de ecosysteemdiensten economisch in rekening gebracht zonder algemene prijsstijgingen.

Vanzelfsprekend wordt dit niet bereikt op één-twee-drie. Maar nu niets ondernemen is volgens mij crimineel.

Een gezond leefmilieu is noodzakelijk voor ons allemaal!

Geld voor ontwikkelingssamenwerking moet bij voorkeur worden aangewend om de lokale maatschappij de middelen te geven om een gezonde economische groei te ontwikkelen, geschoeid op een sociale en ecologische leest. Hierbij dienen elementaire levensvoorzieningen zoals water en voedsel en onderwijs de prioriteit te krijgen. Wie immers geen toegang heeft tot drinkbaar water of een verzekerde voedselproductie zal ook, ondanks alle inspanningen, steeds een ongelijke strijd voeren. Infrastructuurwerken die onderwijs, landbouw en drinkwatervoorziening ondersteunen moeten dus een prioriteit zijn.

Strijdpunten:

- Initiatieven voor tewerkstelling in eco-projecten zoals natuurwachter in nationale parken, natuurgidsen in eco-toeristische gebieden zouden veel meer aandacht moeten krijgen. Men slaat namelijk verschillende vliegen in één klap: duurzame tewerkstelling, verzekerde inkomsten én natuurbehoud.

- Bovendien zou moeten geïnvesteerd worden in massale herbebossing uitgevoerd door de lokale bevolking tegen vergoeding, naast sluitende bescherming voor de bestaande intacte ecosystemen. Herbebossing is namelijk ook multi-functioneel: het kan als enige huidige alternatief CO2 uit de lucht halen en draagt zodoende bij tot de strijd tegen de opwarming van het klimaat. Bossen zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor een duurzame watervoorziening waardoor drinkwatervoorraden minder onder druk komen te staan. Bossen zorgen ook voor vruchtbare bodemontwikkeling waardoor landbouw op termijn terug mogelijk wordt en met de juiste bosbouwtechnieken kunnen ze eveneens bijdragen aan inkomsten uit houtproductie.

- Investeringen in onderzoek zijn eveneens broodnodig. Onderzoekscentra moeten meer middelen krijgen om samen met lokale expertise nieuwe methodes te ontwikkelen om volop alternatieven voor duurzame landbouw aan te bieden.

Om afhankelijkheid van niet-duurzame energievoorziening (fossiele brandstoffen, kernenergie), de economie te steunen, op korte en lange termijn en de onaanvaardbare milieu last te stoppen, moet de overheid nú ondubbelzinnig investeren in duurzame energie.

Voor Groen! is de kern: groen in plaats van grijs en besparen in plaats van verspillen
We bieden een duidelijke én haalbare route naar een duurzame energievoorziening. Deze route zal bovendien verschillende vliegen in één klap slaan: creëren van duizenden nieuwe “groene” jobs, versterken van onze kennis- en innovatie-economie, klaar staan wanneer grijze brandstoffen uitgeput zijn én de druk op het milieu verminderen.

De volgende programmapunten staan voor mij centraal:

- Ik verwerp de verlengde opening van de kerncentrales in België. In de plaats wordt de opwekking van hernieuwbare energie maximaal gestimuleerd, door wettelijke barrières weg te nemen, en door meer middelen te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Op Europees vlak is er nood aan een bundeling van alle krachten in een verdrag rond hernieuwbare energie.

- De afgelopen regeringen hebben het nagelaten om in versneld tempo windmolenparken te bouwen en hebben de subsidies voor zonnepanelen teruggeschroefd. Dit is onaanvaardbaar en hypothekeert de gigantische potenties die deze economische sector heeft. Terug investeren is voor ons de boodschap!

- Volgens het ‘vervuiler-betaalt’ principe wordt ‘grijze’ energie belast. Deze extra inkomsten worden echter volledig geïnvesteerd in het goedkoper maken van groene energie, er mag namelijk geen sprake zijn van een algemene prijsstijging.

- De Vlaamse overheid is exclusief bevoegd voor rationeel energiegebruik en dient het beleid daaromtrent dan ook te coördineren. Alle middelen die momenteel naar energiebesparing gaan, dienen te worden gecentraliseerd en uniform aangewend. Hierdoor kan iedereen die nu reeds groene energie wil, maar door administratieve rompslomp afgeschrikt wordt, door het bos de bomen terugvinden.

- De premies worden principieel toegekend bij de opmaak van een offerte en uitgekeerd vóór het betalen van de factuur, zodat ze een maximaal ondersteunend en stimulerend effect hebben en de financiële drempel voor velen kan wegnemen.

- De beleidsfocus moet geleidelijk aan verschuiven van het promoten van milieuvriendelijke woningen, over de passiefwoning, naar het veranderen in productiewoningen. Een dergelijke woning staat zelf op milieuvriendelijke wijze in voor zijn elektriciteit en levert het overschot aan het elektriciteitsnetwerk. Dit netwerk wordt daarvoor voorzien op decentrale energieproductie. In het aanpassen van het net naar een ’slim energienet’ moet de overheid dan ook volop investeren.

- Naar het voorbeeld van Duitsland (Erneubare Energie Gesetz-wet) moeten grote energiebedrijven verplicht worden groene stroom die beschikbaar is aan een vaste prijs af te nemen. Hierdoor weet iedereen die een windmolen plaatst of zonnepanelen installeert dat zijn investering zal renderen.

- Bij nieuwbouw mag enkel nog een onafhankelijk ambtenaar de energieprestatiecertificaten afleveren. Bij renovatiewerken worden energieaudits gratis en verplicht ingevoerd.

- Op Europees niveau moet gewerkt worden aan het aaneenschakelen van de electriciteitsnetwerken. Hierdoor kunnen schommelingen in productie van windmolenparken en zonnepanelen (omdat er geen wind is of de zon minder schijnt) opgevangen worden. Over een grote geografische regio zal het immers altijd wel ergens waaien of zonnig zijn.

Tot slot:

Ik geloof dat het geen zin heeft om één technologie te bombarderen tot dé oplossing. Er moet ingezet worden op diversificatie in de energiemarkt. Kern- en fossiele energie horen daar echter het minst in thuis vanwege de gelimiteerde grondstoffen. Deze grondstoffen horen we te bewaren voor hoogwaardige en milieuvriendelijke toepassingen, en niet achteloos en verspillend te verbranden…